براى حاجيان عبارتند از : دروازهء عراقى ( زبيده ) ، دروازهء مصرى ، دروازهء شامى و دروازهء يمانى يا جنوبى . مشاعر مقدّس اماكن متبرّكهء منا ، مزدلفه و عرفات تقريباً در خطّى مستقيم قرار دارند كه كوههايى بلند ، با درّه‌ها و مسيلهايى چند ، پيرامون آن را فرا گرفته است . صحراى منا ، نزديك‌ترين اين مناطق به شهر مكه است كه در هفت كيلومترى ناحيهء شمال شرقى حرم قرار دارد . ( اين فاصله از راه زيرگذر به چهار كيلومتر كاهش يافته است . ) مِنا دربردارندهء مناطقِ چادرهاى حاجيان ، قربانگاه و جمرات است كه خود به سه بخش : جمرهء اولى ، جمرهء وسطى و جمرهء عقبى تقسيم مىشود . مسجد خيف هم كه در جاى اقامت پيامبر صلى الله عليه و آله برپا شده در منا واقع است . در آنجا آرامگاهى نيز براى حاجيان ساخته‌اند . جزئيّات شبستان عثمانى ، كه با سنگ طبيعى رياض نماسازى شده است .